Navenja en Luna rusten

Een aantal van mijn coachees bij de paardencoaching voelt zich overdonderd door emoties. Dit leidt tot spanning, neerslachtigheid, angst, woede-uitbarstingen en meer. Zo vaak hoor je dat het goed is om je emoties te uiten. Want, zegt men er dan bij, je moet vertrouwen op je gevoel. Dat klopt, maar… je gevoel is niet hetzelfde als je emoties.

Het zal je niet onbekend voorkomen dat je je wel eens een speelbal voelt van je eigen emoties. Dat je niet meer weet welke kant het op moet en je helemaal niet weet wat je gevoel zegt omdat je alle kanten op wordt geslingerd en daar doodmoe van wordt. Dan is het belangrijk dat je het verschil leert kennen tussen emotie en gevoel. Dat je ontdekt dat emoties uiten dient te leiden tot emoties loslaten; emoties uiten moet niet leiden tot meer van dezelfde emotie genereren. En het is inderdaad heel belangrijk om te kunnen vertrouwen op je gevoel maar dan moet je wel met je gevoel contact kunnen maken… DOOR je emoties heen! Want zoals ik al zei, gevoel en emoties zijn niet hetzelfde. Emoties liggen als een sluier over je gevoel.

Paarden maken glashelder wanneer je in contact bent met je gevoel en wanneer je vastzit in je emoties. Ze helpen ons ook om ongewenste emoties op te lossen. Paardencoaching is een ideale begeleidingsvorm om hiermee aan de slag te gaan.

Maar wat is dan het verschil tussen emotie en gevoel en wat doe je met emoties die jou blokkeren?

Emoties hebben altijd iets heftigs, iets dramatisch in zich. Dat komt omdat ze vaak voortkomen uit onbegrip voor wat iemand anders doet of zegt. Soms heeft iemand je grenzen overschreden. Soms dient er iets te worden veranderd, het werkt niet meer zoals je het altijd al deed, maar dat heb je nog niet door. Soms vormt iets of iemand een bedreiging voor je welzijn. We weten alleen niet hoe het zit. Onbegrip dus. En doordat we zo in elkaar zitten dat we vaak negatief tegen onszelf praten, houdt onze innerlijke criticus de negatieve emoties in stand, vergroot ze zelfs, vanuit onbegrip en verontwaardiging: ‘Hoe kon hij/zij dit nou doen?!’.  ‘Waarom gaat het niet zoals ik wil!?’. ‘Als ik maar perfecter, mooier, hardwerkend ben, dan komt het goed.’ Vanwege deze dialoog tussen ons ego en onze ratio, noem ik emoties ook wel de gevoelens van de ratio. Voor mij voelt het alsof de emoties gedachten creëren en andersom. Helaas, hoewel onze ratio meehelpt om emoties te genereren, kan onze ratio emoties niet oplossen.

Onbegrip blokkeert. Daarom voel je emoties als heftig in je lijf. Emoties kosten heel veel energie. En ze zetten zich vast in je lichaam. Als je bijvoorbeeld probeert te aarden en je zit vol emotie, dan zal je dat moeilijk vinden omdat je emoties dit blokkeren.

 

Van emotie naar gevoel

Gevoelens zijn veel stiller van aard dan emoties. Een gevoel is een soort innerlijk weten. Of soms een intuitief handelen, zoals wanneer je zegt ‘ik voel dat ik dit moet doen, ik voel dat dit goed is’. En vaak blijkt achteraf dat je wijs hebt gehandeld. Gevoelens brengen je dieper in je centrum en maken je stil vanbinnen. Als je in contact bent me je gevoel, gaat aarden je gemakkelijk af en voel je je lichaam tot in je haarwortels. Gevoelens zijn geen reactie van binnenuit op iets of iemand anders. Het lijkt bijna of gevoelens van buiten in jou komen op die momenten waarop je ontvankelijk bent, al je zintuigen gebruikt, helemaal open staat, zonder iets te willen veranderen, zonder oordeel, vanuit een verbondenheid met de natuur en alles wat is.

Je komt pas bij je gevoel als je innerlijk stil bent. Ons denken en onze emoties kunnen die stilte in de weg staan. Er zijn dus als het ware twee stappen te zetten om bij je gevoel te komen.

  1. Stap één is het verlagen van je denkniveau. Dat betekent stoppen met malen, stoppen met overal wat van te vinden, stoppen commentaar te leveren op jezelf, stoppen met willen veranderen, enzovoort. Dit kan al een hele opgave zijn. Het denkniveau verlagen doen we door te leren om hier en nu aanwezig te zijn, in plaats van in het verleden of in de toekomst te zijn met onze gedachten. Een vorm van mindfulness dus.
  2. Maar vervolgens staan we meestal voor een nog grotere opgave: als het stil is ons hoofd kan het zijn dat we opeens emoties voelen die zich hebben vastgezet is ons lichaam, veel intenser dan ooit. Dit zijn emoties die niet direct een reactie zijn op iets, ze zitten er al een tijdje, hebben zich genesteld in ons lichaam, soms hebben ze zelfs onze hormoonhuishouding beïnvloed. Ze zitten in onze pijnlijke rug, in onze stijve nek, in onze vermoeide ogen, in onze overprikkelde darmen… Het zijn emoties die we ‘onderdrukken’, waar we geen blijf mee weten en die dus bij ons blijven. Ze zorgen voor vermoeidheid, spanning, onverklaarbaar verdriet, woedeaanvallen of ziekte. Deze emoties zullen we los moeten laten. Dan pas kom je bij je authentieke zelf, je echte ik, je kern. De ik die goede beslissingen kan nemen, die kan houden van, die rustig is, opmerkzaam, congruent en helder.

We moeten dus door ons denken en door onze emoties heen om bij ons gevoel te komen. Hoe doe je dat? Dat komt zo. Laten we eerst eens kijken hoe de meesten van ons met emoties omgaan.

Navenja boos

 

Hoe gaan we om met emoties?

Sommigen onder ons zijn streng voor zichzelf. Als zij zich te lang boos voelen of verdrietig, zeggen ze tegen zichzelf: kop op, nu moet ik verder, nu niet te lang blijven hangen. Onderdruk jij je emotie? Disciplineer je jezelf en hou je je voor dat dat goed is?

Of ga je juist de andere kant op? Blijf je (= blijft je ratio) erin hangen en schiet je door in het andere uiterste: je raakt zo bevangen door de emotie dat je er niet goed meer uitkomt. Dit komt ook heel vaak voor. Het kan bijvoorbeeld zijn dat je je gedurende lange tijd in je leven slachtoffer hebt gevoeld van een situatie buiten je, bijvoorbeeld je familie, partner of werk. Op een gegeven moment kan het bevrijdend zijn geweest om contact te maken met de boosheid in jezelf, omdat het daardoor mogelijk werd je los te maken van de negatieve invloed. Door heel boos te worden op je familie, partner of baas, kon je ermee breken. Het was ooit een reddende strategie…

 

Navenja boos

Zwelgen in emoties

Nu kan het echter gebeuren dat je die boosheid langdurig gaat omarmen, dat je er op een bepaalde manier zo ‘blij’ mee bent, dat je haar niet meer wilt opgeven. Wat je dan ziet ontstaan is een vorm van slachtofferschap die helemaal niet helpend is, integendeel, ze weerhoudt je ervan werkelijk in je eigen kracht te gaan staan.  Als je ze gaat verheffen tot waarheid en je gedrag erop baseert, ga je handelen op basis van… onbegrip! Je neemt beslissingen op basis van iets wat je niet begrijpt?!?! Je raakt steeds verder van jezelf verwijderd. Bijvoorbeeld: de oude emotie genereert slachtofferschap. Jouw waarheid wordt ‘ik kan er niks aan doen’, de oude emotie is angst, je waarheid wordt ‘ik moet alles controleren dan ben ik veilig’, de oude emotie is verdriet, jouw waarheid wordt ‘ik verdien geen geluk’.

Ook kunstenaars worden regelmatig het slachtoffer van zwelgen in emoties, weet ik uit eigen ervaring. Het ervaren van grote hoogten en diepe dalen komt beroepsmatig goed van pas maar leidt in het dagelijks leven tot weinig goeds. Het lukt hen niet meer om los te komen van stormachtige scenario’s en terug te keren naar de kalme aanwezige staat die toegang geeft tot ons gevoel als innerlijke wijsheid. Mizu no kokoro, a mind like still water, that reflects things as they really are.

Het gaat erom de middenweg te vinden tussen het onderdrukken van emoties en erin blijven hangen. Wees je ervan bewust dat een emotie jouw reactie op iets is, dat deze reactie veel energie kost en het weinig oplevert om erin te blijven hangen. Misschien kun je voor een andere reactie kiezen?

 

Ontcijfer de boodschap in de emotie

Paarden behandelen emoties als informatie, zegt Linda Kohanov, een van de grondleggers van therapie met paarden. In haar boeken beschrijft ze hoe elke emotie een boodschap voor ons heeft. Paarden ontvangen de boodschap achter de emotie, ondernemen daarop actie en… gaan door met grazen. Een voorbeeld. Navenja eet hooi. Luna – het tweejarige veulen op stal – wil ook van dat hooi eten. ‘Je moet wachten’, zegt Navenja. Luna komt echter steeds dichterbij, voetje voor voetje. Navenja waarschuwt nogmaals met dreigende oren. Luna komt nog dichterbij. Dan ontploft Navenja. In de boosheid die ze voelt zit de boodschap ‘er wordt een grens overschreden’. In tegenstelling tot veel mensen loopt Navenja niet nukkig weg om de rest van de dag boos te zijn op mij en Max, terwijl wij er niks mee te maken hebben. Nee, ze onderneemt gepaste actie. Ze jaagt Luna weg en gaat door met eten. Vijf minuten later is alles vergeten, laat ze Luna toe bij het hooi, eten ze samen en groomen elkaar.
Voel je boosheid, dan kun je jezelf vragen welke grens is overschreden. Een gepaste actie is om alsnog je grenzen aan te geven. Voel je verdriet dan kun je jezelf vragen wat je dreigt kwijt te raken maar voor je bestwil. Een gepaste actie is om los te laten en iets nieuws te verwelkomen. Enzovoort. In elke emotie zit een boodschap in de vorm van een vraag aan jezelf. Neem daarop actie en vervolgens… doorgaan met hooi eten!

 

Oude emoties

Met de emoties die zich lang geleden al in je lichaam hebben vastgezet, ligt het minder simpel. Toch is het belangrijk om ook voor deze emoties verantwoording te nemen en naar de informatie te kijken die erin zit. Nog belangrijker is het om de emoties los te maken van je lijf. Dit doen we bij de paarden met lichaamsgerichte oefeningen en werken aan lichaamsbewustzijn en communiceren met lichaamstaal. Daarmee laten we de energie weer stromen en proberen we blokkades in het lichaam op te heffen die worden veroorzaakt door emoties.

We richten ons ook op het doorbreken van het steeds opnieuw voeden van bepaalde emoties door te leren het denkniveau naar beneden te brengen als de innerlijke criticus de bovenhand dreigt te krijgen. Paarden doen niks voor je als je vastzit in je denken,  meestal over het verleden of over de toekomst. Ze zijn een onfeilbare indicator voor een te hoog ‘maal-niveau’.

Emoties paardencoaching

Uiteindelijk komen we bij ons gevoel. De laag die onder de emoties zit. Ons gevoel kan ons namelijk de weg wijzen. We kunnen onze beslissingen dan weer gaan baseren op wat goed is voor ons authentieke zelf. Je gevoel weet wat jouw kracht is, jouw gevoel weet waar je energie is gebleven en wat jou nieuwe energie zal geven. Ons gevoel kan ons ook vertellen waarom de dingen gaan zoals ze gaan en wat jouw (gedrags)rol daarin is. Je gevoel heeft het antwoord op de vraag die de emotie stelde. Heel verhelderend. Als je in contact bent met je gevoel, sluiten de paarden zich bij je aan. De woordeloze communicatie die er dan is en het deel uitmaken van hun kudde, herinneren ons aan de verbondenheid met alles wat er is waarvan emotie ons had afgescheiden…

Als een emotie dan de kop opsteekt, heb je geleerd welke informatie die emotie voor je heeft en welke vragen je jezelf moet stellen.
Als een oude emotie de kop opsteekt, is in het vervolg enige mate van discipline nodig. Niet om de emotie te verdringen alla ‘stop, je hebt nu genoeg gehuild’. Maar wel om je er niet in te wentelen, mindful te zijn en mild tegen jezelf te zeggen ‘Deze emotie is lang geleden ontstaan uit onbegrip en heeft zich in mij / in mijn lichaam vastgezet. Mijn lijf heeft nog explosies van onbegrip omdat mijn energie nog is geblokkeerd. Maar ik heb nu contact met mijn gevoel dat onder de emotie zit. Mijn gevoel vertelt mij hoe het nu verder moet. Wat mij nieuwe energie geeft, wat moet worden veranderd of vernieuwd. Ik kan de emotie nu laten gaan. Deze emotie is niet echt (meer). Dit is niet mijn echte ik (meer). Het zijn de echo’s van oude emoties in mijn lijf die zullen uitsterven omdat ik de oorspronkelijke emotie niet meer reproduceer.
Op den duur, omdat je geen energie meer verspilt aan het onderdrukken van emoties of het herbeleven ervan, ontstaat innerlijke ruimte en creativiteit. Je zult zelfs anderen helpen te focussen en kalm te blijven bij problemen die hen overweldigen en waarvoor jij een oplossing ziet.

 

Trauma

In geval van een trauma of een chemische onbalans spelen veel meer factoren een rol dan wat ik hierboven beschrijf. Echter, het mindful bezoeken van je emoties zit in het hart van heel veel bewezen effectieve therapieën en coachingsvormen. Dat de paarden zonder oordeel naast ons staan, dat hun reacties meelopen als een thermometer die laat zien hoe het met ons gaat en dat zij – en niet de menselijke coach – het aangeven als de tijd rijp is voor het zetten van een volgende stap, maakt het mijns inziens in alle gevallen een hele veilige manier om in het juiste tempo  deze reis te maken.

 

Met dank aan James French, Linda Kohanov, Pamela Kribbe, Mark Rashid, Monique Ros, Ekhart Tolle en de paarden
voor de inzichten en inspiratie waarmee ik mijn ideeën over dit onderwerp kon onderzoeken en ordenen.

 

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *